Home Kennisplein Onderzoek ‘Regional Energy Transition as Systemic Integration’ (RETSI)

Onderzoek ‘Regional Energy Transition as Systemic Integration’ (RETSI)

Integrale benadering biedt kansen om de energietransitie te versnellen

De energietransitie is op zichzelf al een grote uitdaging, maar kan niet los worden gezien van andere maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie en circulaire landbouw. Juist daarom biedt een integrale benadering kansen om de energietransitie te versnellen. Waar liggen de kansen om te integreren? Welke factoren hebben invloed op integratie? Hoe kunnen lokale en regionale overheden en bedrijven deze kansen benutten?

 

In het RETSI project ontwikkelen onderzoekers van de Universiteit Twente samen met lokale en regionale partners een integraal perspectief op deze uitdagingen. De kansen en de bijbehorende netwerken van stakeholders worden in kaart gebracht, zowel voor stedelijke als voor landelijke gebieden. Voor regionale en lokale stakeholders worden handelings-perspectieven ontworpen zodat ze kansen kunnen gaan benutten. Het project loopt van 1 augustus 2020 tot 31 juli 2022. In dit artikel wordt een up-to-date overzicht gegeven van het project.

Onderzoek

Het eerste jaar van het RETSI project stond in het teken van: (1) het verkennen en identificeren van interessante integrale projecten; en (2) het ontwikkelen van een theoretisch raamwerk om een integrale aanpak van de energietransitie, of het gebrek hieraan, beter te kunnen begrijpen. Op basis van verkennende interviews (o.a. met stichting Pioneering, de gemeente Dalfsen en de provincie Overijssel) werd een interactieve projectenkaart gemaakt. Deze kaart laat zien op welke manieren en locaties de energietransitie nu al wordt geïntegreerd met andere ruimtelijke uitdagingen in Overijssel. Ook werden beleidsdocumenten onderzocht en in kaart gebracht hoeveel aandacht er is voor integratie een meekoppelkansen in de Regionale Energie strategieën.

Om te begrijpen in hoeverre en waarom een integrale aanpak wel of niet lukt én om handelingsperspectieven te ontwikkelen, wordt gebruik gemaakt van een theoretisch raamwerk. In dit raamwerk staan interacties tussen partijen, zowel binnen als buiten de energiesector, centraal. Deze partijen en hun interacties worden “actiesituaties” genoemd. In de analyse van actiesituaties staan de volgende vragen centraal: Welke partijen hebben interacties met elkaar? In hoeverre zijn deze interacties ondersteunend aan integratie? Wat is de invloed van de fysieke en sociale kenmerken en van wet- en regelgeving? Welke veranderingen zijn nodig om tot integratie te komen? Op basis van het verkennende onderzoek wordt geconcludeerd dat een sectorale aanpak de norm is. Meer hierover is te lezen in een praktijksamenvatting die werd geschreven naar aanleiding van de eerste wetenschappelijke publicatie.

 

Het tweede jaar van het RETSI project staat in het teken van het analyseren van projecten of locaties met integratiepotentieel en het ondersteunen van partijen bij het herkennen en benutten van dit potentieel. Hierbij richt het project zich zowel op de mogelijkheden in het landelijk als het stedelijk gebied. Op het platteland zijn er mogelijk om de warmtetransitie te combineren met duurzame landbouw (o.a. door gebruik van mestvergisters) en met klimaatadaptatie (o.a. door gebruik biomassa in retentiegebieden). Op bedrijventerreinen en in woonwijken kunnen de energietransitie en/of de warmtetransitie gecombineerd worden met klimaatadaptatie (o.a. door aanleg van groene infrastructuur). Voor verschillende projecten worden de huidige actiesituaties in kaart gebracht en onderzocht waar de kansen liggen voor een integrale aanpak. Ook worden er workshops georganiseerd waarin betrokken partijen kansen kunnen verkennen met behulp van digitale hulpmiddelen.

Samenwerking

De meeste onderzoeksactiviteiten in RETSI worden uitgevoerd door drie postdoc onderzoekers. Zij zijn verbonden aan verschillende faculteiten van de Universiteit Twente. Het onderzoek naar integratie in stedelijk gebied wordt gedaan door een postdoc die verbonden is aan de Construction Management & Engineering (CME) afdeling. De postdoc onderzoeker die verbonden is aan de sectie Governance and Technology for Sustainability (CSTM) richt zich op integratie in landelijk gebied. De afdeling Urban and Regional Planning and Geo-Information Management (PGM) richt zich op de verdere ontwikkeling en toepassing van digitale hulpmiddelen.

 

De UT onderzoekers werken samen met een groot aantal lokale en regionale partners. De adviesraad bestaat uit: Provincie Overijssel, stichting Pioneering, BEON (Stichting Biogrondstoffen en duurzame Energie Oost Nederland) en Saxion Hogeschool. Deze adviesraad denkt proactief mee over het vertalen en verspreiden van onderzoeksresultaten naar de praktijk. Naast een adviesraad is er een gebruikerscommissie. Deze commissie bestaat uit alle partijen die betrokken zijn bij RETSI. Dit zijn, naast bovengenoemde organisaties, organisaties die actief betrokken zijn bij de energietransitie: Biomass Technology Group (BTG), Brouwer Duurzame Energie Ontwikkeling, Mineral Valley Twente, Ennatuurlijk, Enschede Energie, Ondersogt, Welbions, waterschap Vechtstromen en de gemeenten Hardenberg en Dalfsen. De gebruikerscommissie helpt het onderzoeksteam door relevante projecten aan te dragen, studenten te begeleiden en draagt bij aan de implementatie en verspreiding van kennis naar beleid en praktijk. De partners ontmoeten elkaar ieder half jaar tijdens een partnerbijeenkomst. De eerste bijeenkomst stond in het teken van het verkennen van integratie in de stad en op het platteland. Tijdens de tweede bijeenkomst werd er dieper ingegaan op integratie in de praktijk.

Financiering

 

Het RETSI project wordt gefinancierd vanuit het programma ‘Maatschappelijke aspecten van de regionale energietransitie (MARET)’, een unieke samenwerking tussen de provincies Groningen, Noord-Brabant, Overijssel, Zeeland en Zuid-Holland, het Nationaal Programma Regionale Energie Strategieën (NP RES) en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek (NWO). RETSI richt zich binnen het MARET programma op “De regionale energietransitie als systemische verandering: koppeling aan andere maatschappelijke opgaven” in de Provincie Overijssel.

 

 

Op de hoogte blijven van RETSI?

Meld je aan voor het ontvangen van RETSI nieuwsberichten en uitnodigingen voor RETSI activiteiten door een mail te sturen aan joanne.vinke@utwente.nl.

.vinke@utwente.nl.